جنین چگونه نفس می کشد؟ رشد ریه ها و حرکات تنفسی جنین
جنین چگونه در رحم اکسیژن می گیرد؟ با رشد ریه، حرکات تنفسی جنین، نقش جفت و آمادگی ریه‌ها برای اولین نفس پس از تولد آشنا شوید.
جنین در رحم چگونه اکسیژن می گیرد؟ راز تنفس قبل از تولد
جنین چگونه نفس می‌کشد؟ رشد ریه‌ها و تمرین تنفس قبل از تولد
یکی از سؤال‌هایی که تقریباً برای هر مادر بارداری جالب است این است: اگر جنین داخل رحم است و هنوز متولد نشده، پس چگونه نفس می‌کشد؟
پاسخ کوتاه این است که جنین قبل از تولد برای دریافت اکسیژن از ریه‌های خود استفاده نمی‌کند. اکسیژن مورد نیاز او از طریق جفت و بند ناف از خون مادر دریافت می‌شود.
اما این به معنی غیرفعال بودن ریه‌ها نیست. ریه‌های جنین در تمام دوران بارداری در حال رشد هستند و جنین حتی پیش از تولد حرکاتی شبیه تنفس انجام می‌دهد؛ حرکاتی که نقش مهمی در تکامل ریه و سیستم عصبی تنفسی دارند.
جنین چگونه اکسیژن دریافت می کند؟
در دوران بارداری، ریه‌های جنین هنوز وظیفه اصلی تبادل اکسیژن و دی‌اکسیدکربن را بر عهده ندارند.
اکسیژن از خون مادر به جفت منتقل می‌شود و سپس از طریق بند ناف به گردش خون جنین می‌رسد. در مقابل، دی‌اکسیدکربن و مواد زائد از خون جنین به سمت جفت منتقل می‌شوند تا از طریق بدن مادر دفع شوند.
بنابراین جنین داخل رحم نیازی ندارد مانند یک نوزاد متولدشده هوا را به داخل ریه‌هایش وارد و خارج کند.
پس چرا جنین حرکات تنفسی انجام می دهد؟
جنین حرکاتی شبیه دم و بازدم انجام می‌دهد که به آن‌ها حرکات تنفسی جنینی یا Fetal Breathing Movements گفته می‌شود.
این حرکات با تنفس واقعی پس از تولد تفاوت دارند، اما برای رشد طبیعی ریه‌ها اهمیت زیادی دارند.
پژوهش‌ها نشان می‌دهند که این حرکات می‌توانند به رشد بافت ریه، حفظ فشار مناسب در فضای داخلی ریه و تکامل ارتباط بین سیستم عصبی و عضلات تنفسی کمک کنند.
حرکات تنفسی جنین از چه زمانی شروع می شوند؟
حرکات تنفسی جنین می‌توانند از حدود هفته ۱۰ بارداری قابل شناسایی باشند و با پیشرفت بارداری تغییر کنند.
در ابتدا این حرکات بسیار ابتدایی و نامنظم هستند. با رشد سیستم عصبی و عضلات تنفسی، الگوی آن‌ها تغییر می‌کند و در مراحل پایانی بارداری مدت بیشتری مشاهده می‌شوند.
بنابراین رشد تنفسی جنین یک فرایند تدریجی است، نه اتفاقی که ناگهان در هفته‌های آخر شروع شود.
آیا جنین داخل رحم مایع آمنیوتیک را تنفس می کند؟
جنین ممکن است مایع آمنیوتیک را در جریان حرکات مختلف وارد مسیر تنفسی کند، اما این فرایند با «نفس کشیدن هوا» تفاوت دارد.
ریه‌های جنین در محیط مایع قرار دارند و همین شرایط برای رشد طبیعی آن‌ها مهم است.
حرکات تنفسی جنینی موجب حرکت مایع در مسیرهای تنفسی می‌شوند و نیروهای مکانیکی ایجادشده به رشد و تمایز بافت ریه کمک می‌کنند.
ریه جنین از چه زمانی شکل می گیرد؟
رشد ریه از هفته‌های ابتدایی بارداری شروع می‌شود و در تمام دوران بارداری ادامه دارد.
در ابتدا ساختارهای اولیه‌ای که بعدها به مسیرهای هوایی تبدیل می‌شوند شکل می‌گیرند. سپس شاخه‌های راه هوایی بیشتر می‌شوند و بافت ریه پیچیده‌تر می‌شود.
در سه‌ماهه دوم و سوم، فرایند بلوغ ریه اهمیت بیشتری پیدا می‌کند و سلول‌ها و ساختارهای لازم برای تنفس پس از تولد به تدریج آماده می‌شوند.
بنابراین حتی وقتی ظاهر جنین در سونوگرافی بسیار کامل به نظر می‌رسد، بعضی از اندام‌ها، به‌خصوص ریه‌ها و مغز، هنوز در حال بلوغ هستند.
سورفکتانت چیست و چرا مهم است؟
یکی از عوامل مهم در آماده شدن ریه برای زندگی خارج از رحم، ماده‌ای به نام سورفکتانت است.
سورفکتانت به کاهش کشش سطحی در کیسه‌های هوایی کمک می‌کند و نقش مهمی در جلوگیری از روی‌هم‌خوابیدن آن‌ها هنگام تنفس دارد.
تولید و افزایش سورفکتانت در طول بارداری ادامه پیدا می‌کند. به همین دلیل، بلوغ ریه یکی از موضوعات مهم در ارزیابی نوزادان نارس است.
هرچه نوزاد زودتر از موعد متولد شود، احتمال نارس بودن سیستم تنفسی و نیاز به حمایت تنفسی بیشتر می‌شود؛ البته میزان این خطر به سن بارداری و شرایط فردی نوزاد بستگی دارد.
چرا نوزاد بعد از تولد ناگهان شروع به نفس کشیدن می کند؟
قبل از تولد، جفت وظیفه تبادل گازها را بر عهده دارد. هنگام تولد، شرایط بدن نوزاد به‌طور ناگهانی تغییر می‌کند.
با قطع جریان خون جفت و آغاز زندگی خارج از رحم، ریه‌ها باید از یک عضو پر از مایع به اندامی تبدیل شوند که هوا را وارد خود می‌کند.
با اولین نفس‌ها، هوا وارد ریه‌ها می‌شود، رگ‌های خونی ریه‌ها جریان خون بیشتری دریافت می‌کنند و سیستم تنفسی وارد مرحله جدیدی می‌شود.
این یکی از بزرگ‌ترین تغییرات فیزیولوژیک زندگی انسان است.
آیا حرکت تنفسی جنین نشانه سلامت اوست؟
حرکات تنفسی جنین یکی از رفتارهای فیزیولوژیک مورد بررسی در مطالعات و ارزیابی‌های پزشکی است، اما مادر نباید تلاش کند از روی حرکات شکم به‌تنهایی درباره عملکرد ریه جنین قضاوت کند.
پزشکان در صورت نیاز، رشد جنین و وضعیت او را با روش‌هایی مانند سونوگرافی و سایر ارزیابی‌های بارداری بررسی می‌کنند.
حرکات تنفسی که در سونوگرافی دیده می‌شوند، با تنفس واقعی جنین پس از تولد یکی نیستند.
آیا جنین در رحم خفه می‌شود؟
خیر.
تا زمانی که جفت و گردش خون مادر و جنین به‌درستی اکسیژن را منتقل می‌کنند، جنین نیازی به تنفس هوا ندارد.
به همین دلیل، قرار داشتن ریه‌های جنین در محیط مایع باعث خفگی او نمی‌شود.
پس از تولد است که شرایط کاملاً تغییر می‌کند و ریه‌ها باید وظیفه تبادل گازها را بر عهده بگیرند.
چه عواملی روی رشد ریه جنین تأثیر دارند؟
رشد ریه به عوامل زیادی وابسته است؛ از جمله سن بارداری، وضعیت رشد کلی جنین، شرایط جفت و برخی مشکلات پزشکی مادر یا جنین.
سیگار و دود تنباکو نیز می‌توانند برای سلامت مادر و جنین مضر باشند؛ بنابراین پرهیز از سیگار و دود دست‌دوم در دوران بارداری اهمیت دارد.
همچنین مصرف دارو یا مکمل در بارداری باید طبق نظر پزشک انجام شود.
جمع بندی
جنین قبل از تولد از طریق جفت و بند ناف اکسیژن دریافت می‌کند و ریه‌های او هنوز مسئول اصلی تبادل گازها نیستند. با این حال، حرکات تنفسی جنین از اوایل بارداری آغاز می‌شوند و در رشد و بلوغ ریه‌ها و سیستم عصبی تنفسی نقش دارند.
بنابراین وقتی در سونوگرافی حرکات شبیه نفس کشیدن جنین دیده می‌شود، در واقع شاهد یکی از مراحل مهم آماده شدن بدن او برای زندگی خارج از رحم هستیم؛ جایی که تنها چند لحظه پس از تولد، اولین نفس واقعی خود را خواهد کشید.