ترس از زایمان را چطور مدیریت کنیم؟ راهنمای علمی مادر
ترس از زایمان طبیعی است، اما اگر شدید شود باید علت آن شناخته شود؛ آموزش، حمایت و کمک تخصصی می‌توانند اضطراب را قابل مدیریت‌تر کنند.
ترس از درد زایمان، چگونه اضطراب خود را کنترل کنیم؟
ترس از زایمان را چطور مدیریت کنیم؟ از اضطراب طبیعی تا توکوفوبیا
ترس از زایمان یکی از موضوعاتی است که نباید با جمله‌هایی مثل «نگران نباش، همه زایمان کرده‌اند» ساده‌سازی شود.
ترس از زایمان می‌تواند طیفی داشته باشد؛ از نگرانی طبیعی درباره درد و ناشناخته‌ها تا اضطراب شدیدی که خواب، زندگی روزمره یا تصمیم‌های مادر درباره زایمان را تحت تأثیر قرار می‌دهد.
در موارد شدید، اصطلاح توکوفوبیا (Tokophobia) برای ترس شدید از زایمان استفاده می‌شود.
چرا مغز از زایمان می ترسد؟
درد و ناشناخته بودن فرآیند زایمان دو عامل مهم هستند.
اما تنها عامل نیستند.
تجربه ناخوشایند قبلی، شنیدن داستان‌های ترسناک، ترس از آسیب به نوزاد، ترس از مرگ، ترس از از دست دادن کنترل، ترس از مداخلات پزشکی یا تجربه خشونت و بی‌احترامی در محیط درمانی می‌توانند نقش داشته باشند.
بنابراین برای مدیریت ترس باید اول مشخص کنیم ترس دقیقاً از چیست.
ترس از درد با ترس از بی‌اختیاری متفاوت است
گاهی مادر می‌گوید:
«از درد می‌ترسم.»
اما وقتی بیشتر صحبت می‌کند، مشخص می‌شود نگرانی اصلی او چیز دیگری است؛ مثلاً اینکه نتواند تصمیم بگیرد یا کسی به او توضیح ندهد چه اتفاقی می‌افتد.
در چنین شرایطی صرفاً توصیه به «تنفس عمیق» کافی نیست.
آگاهی از گزینه‌های کنترل درد، ارتباط مناسب با تیم درمان و داشتن همراه قابل اعتماد اهمیت پیدا می‌کند.
اطلاعات پزشکی چگونه اضطراب را کم می کند؟
اطلاعات درست، حس پیش‌بینی‌پذیری ایجاد می‌کند.
وقتی مادر بداند مرحله نهفته ممکن است طولانی باشد، دردهای اولیه الزاماً به معنی تولد فوری نیستند، روش‌های مختلف کنترل درد وجود دارند و در صورت تغییر شرایط گزینه‌های پزشکی مختلفی وجود دارد، ذهن کمتر با ناشناخته‌ها روبه‌رو می‌شود.
NHS نیز آموزش درباره زایمان را یکی از راه‌های کمک به احساس کنترل بیشتر و کاهش ترس از ناشناخته معرفی می‌کند.
آیا باید حتماً بدون دارو زایمان کرد؟
خیر.
هیچ امتیاز پزشکی برای تحمل بیشترین میزان درد وجود ندارد.
هدف مراقبت زایمان، ایمنی و سلامت مادر و نوزاد است.
روش‌های کنترل درد باید بر اساس ترجیح مادر، وضعیت پزشکی و امکانات مرکز انتخاب شوند.
همراه مناسب چه اثری دارد؟
WHO همراهی فرد مورد اعتماد را بخشی از مراقبت محترمانه زایمان می‌داند.
شواهد مرورشده توسط WHO نشان می‌دهد همراه می‌تواند حمایت عاطفی، اطلاعاتی و عملی فراهم کند و به مادر در حفظ احساس کنترل کمک کند.
بنابراین انتخاب همراه فقط یک تصمیم احساسی نیست؛ می‌تواند بخشی از برنامه آمادگی زایمان باشد.
تجربه بد قبلی
اگر مادر قبلاً تجربه آسیب‌زا یا زایمان بسیار دشواری داشته، احتمال اضطراب در بارداری بعدی می‌تواند بیشتر شود.
در این شرایط، گفت‌وگوی پیش از زایمان با پزشک یا ماما و در صورت نیاز متخصص سلامت روان اهمیت دارد.
مادر باید بتواند درباره تجربه قبلی صحبت کند و مشخص کند چه چیزی در تجربه جدید باید متفاوت باشد.
چه زمانی ترس نیاز به کمک تخصصی دارد؟
اگر ترس باعث موارد زیر شود، بهتر است کمک تخصصی دریافت شود:
- اختلال جدی در خواب
- حملات اضطرابی
- اجتناب از مراقبت‌های بارداری
- درگیری ذهنی مداوم
- ناتوانی در فکر کردن به زایمان
- ترس شدید از آسیب یا مرگ
- تأثیر جدی بر روابط یا زندگی روزانه
در چنین شرایطی، «مثبت فکر کن» راهکار کافی نیست.
هدف آمادگی روانی چیست؟
هدف این نیست که مادر هیچ ترسی نداشته باشد.
هدف این است که مادر بتواند با وجود ترس، اطلاعات درست داشته باشد، سؤال بپرسد، کمک بگیرد و در فرآیند تصمیم‌گیری مشارکت کند.
WHO تجربه مثبت زایمان را فراتر از صرفاً نتیجه بالینی می‌داند و بر امنیت روانی، احترام، ارتباط و احساس مشارکت زن تأکید می‌کند.